De luchtwegen van paarden

Paarden zijn fascinerende dieren, niet alleen door hun kracht en uithoudingsvermogen, maar ook door hun unieke ademhalingssysteem. Het begrijpen van hoe de luchtwegen van een paard werken is essentieel om te weten waarom ze zo gevoelig zijn voor stof en schimmels, iets waar veel paardenliefhebbers vroeg of laat mee te maken krijgen.

Hoe werken de luchtwegen van een paard?

Net als bij de meeste zoogdieren, begint de ademhaling van een paard bij de neusgaten. Wat paarden bijzonder maakt, is dat ze obligate neusademhalers zijn. Dit betekent dat ze alleen door hun neus kunnen ademen, in tegenstelling tot mensen die ook door de mond kunnen ademen. Het gevolg hiervan is dat elke verstoring van de neusgangen, zoals een ontsteking of verstopping, direct de ademhaling van een paard belemmert.

Vanaf de neus passeert de lucht door de luchtpijp naar de longen, waar de echte ademhaling plaatsvindt. Een belangrijk aspect van het paardensysteem is hun indrukwekkende longcapaciteit. Een paard heeft ongeveer 40 liter longinhoud, wat nodig is om voldoende zuurstof binnen te krijgen tijdens inspanning. Tijdens het galopperen kan een paard wel 1500 liter lucht per minuut verwerken . Dit enorme volume maakt het systeem uiterst efficiënt, maar ook kwetsbaar.

Wat de longen van paarden verder bijzonder maakt, is dat ze anatomisch gezien relatief groot zijn voor hun lichaam, maar weinig reservecapaciteit hebben. Dit betekent dat elke kleine verstoring, zoals stofdeeltjes of schimmels, direct invloed kan hebben op hun ademhalingsvermogen.

De longen zelf zijn opgebouwd uit tal van kleine luchtzakjes, genaamd alveoli. Deze alveoli zorgen ervoor dat zuurstof uit de lucht wordt opgenomen in het bloed, en koolstofdioxide uit het bloed wordt uitgeademd. Wanneer een paard wordt blootgesteld aan irriterende stoffen zoals stof of schimmelsporen, kunnen deze kleine luchtzakjes snel ontstoken raken, wat resulteert in een verminderde longfunctie.

Waarom zijn paarden zo gevoelig voor stof en schimmels?

Het antwoord hierop ligt deels in hun ademhalingssysteem, maar ook in hun omgeving. Paarden worden vaak gehouden in stallen, waar de luchtkwaliteit snel achteruit kan gaan door een gebrek aan ventilatie, de ophoping van stof uit stro of hooi, en schimmelsporen die in vochtige omstandigheden ontstaan. Omdat paarden, zoals eerder genoemd, alleen door hun neus ademen, krijgen ze bij elke ademhaling een directe dosis van wat er in de lucht zweeft.

Stofdeeltjes en schimmelsporen kunnen diep in de longen terechtkomen, waar ze het immuunsysteem van het paard activeren. Dit kan leiden tot een overreactie van de longen, waardoor ontstekingen ontstaan en de ademhalingswegen vernauwen. Paarden kunnen hierdoor gaan hoesten, piepen of moeite hebben met ademen. Chronische blootstelling aan deze irriterende stoffen kan leiden tot ernstige aandoeningen zoals recurrent airway obstruction (RAO), ook wel bekend als paardenastma.

Wat het probleem nog ingewikkelder maakt, is dat paarden vaak gevoelig zijn voor verschillende allergenen in hun omgeving. Stof, schimmel, pollen en zelfs bepaalde bodembedekkingen kunnen een allergische reactie veroorzaken die hun longen verder belast.

Anatomisch verschil met andere dieren

Hoewel het ademhalingssysteem van een paard in veel opzichten lijkt op dat van andere grote zoogdieren, zijn er enkele belangrijke verschillen. Zoals eerder genoemd, ademen paarden uitsluitend door hun neus, iets wat veel andere dieren, zoals honden of katten, niet hoeven te doen. Ook hun longcapaciteit is enorm in vergelijking met andere dieren van vergelijkbare grootte, wat noodzakelijk is voor hun atletische prestaties.

Wat paarden verder kwetsbaarder maakt in vergelijking met bijvoorbeeld koeien of schapen, is dat ze veel tijd doorbrengen in stallen met weinig ventilatie, terwijl ze van nature eigenlijk buiten zouden moeten staan. Hierdoor zijn ze veel vatbaarder voor de ophoping van stof en schimmel in afgesloten ruimten. Ook hebben paarden een relatief lange luchtpijp, waardoor het langer duurt voordat ingeademde deeltjes hun longen bereiken en daar schade kunnen aanrichten.